sobota, 22 października 2011

Pierwsze spotkanie świętomarcińskie - relacja


W piątek, 15 października, spotkaliśmy się z księdzem Sławkiem by omówić pierwszy rozdział Katechizmu Kościoła Katolickiego. Rozdział ten traktuje o otwartości człowieka na Boga oraz o otwartości Boga na człowieka. 

„Pragnienie Boga jest wpisane w serce człowieka, ponieważ został on stworzony przez Boga i dla Boga”1- czytamy w pierwszym punkcie pierwszego rozdziału. Na przestrzeni wieków ludzie w różny sposób wyrażali swoje dążenia do Najwyższego, ich religijność przemierzała różne drogi. Były to m. in. medytacje, kulty, rozmaite wierzenia. Mimo różnorodności dróg postawę religijną charakteryzowała zawsze potrzeba poczucia bezpieczeństwa. Badając formy religijności - sposoby oddawania czci - nasuwa się spostrzeżenie, że religijność wpisana jest w naturę człowieka. Już starożytne mitologie to wyraz głębokiej potrzeby wytłumaczenia rzeczywistości, a tym samym potrzeby umiejscowienia człowieka we wszechświecie. Wiara w bogów i bóstwa opierała się na zaufaniu. Jednak wraz z zadanym w starożytności pytaniem „dlaczego?” owo zaufanie maleje. Rodzą się pierwsze próby filozoficznego wyjaśnienia skąd wziął się świat, po co powstał człowiek itd. I choć Arystoteles pogodzi swojego „pierwszego Poruszyciela” z odkrywanymi naukami, z powodu błędnych tłumaczeń interpretatorów Filozofa świat przez wiele wieków będzie stawiał teologię w opozycji do nauki.

Nawet mimo tego, iż wielu ludzi opowie się przeciw Kościołowi, mimo wielu postaw ateistycznych, antyteistycznych czy agnostycznych człowiek nie traci natury religijnej. Religijność bowiem przenieść się może na sferę życia doczesnego, może realizować się np. w pokładaniu zaufania w nowoczesnych technologiach. Tu właśnie pojawiają się pytanie: co sprawia, że ludzie odchodzą od Boga? Czy w ogóle można odejść od prawdziwej wiary? Jeśli tak, to co nam Boga zastępuje? 

Zarówno teizm jak i ateizm są odniesieniem do Boga i do wiary. Człowiek siłą rzeczy musi odnieść się do Boga - albo wierząc w Jego istnienie albo nie wierząc w istnienie. Kwestia wiary pozostaje kwestią otworzenia się na łaskę daną od Boga. W pierwszym rozdziale Katechizmu poruszona jest jednak także kwestia „rozumowego dotarcia do Boga”. „Człowiek stworzony na obraz Boga, powołany, by Go poznawać i miłować, szukając Boga, odkrywa pewne >>drogi<< wiodące do Jego poznania.”2 Powtórzmy więc owe „drogi” za św. Tomaszem z Akwinu. Po pierwsze zauważamy w świecie ruch i nasuwa się spostrzeżenie, że ów ruch musi mieć swój początek. Po drugie każda rzecz musi posiadać przyczynę swego powstania. Po trzecie, by powstała jakaś rzecz, musi posiadać swą podstawę od bytu, który istnieje koniecznie, od bytu, który w sobie ma swój początek. Po czwarte obserwujemy w świecie pewne stopnie doskonałości. W jednych rzeczach obserwujemy owych „doskonałości” mniej, w innych więcej. Istnieć więc musi byt, który posiada całą tę doskonałość. Po piąte w świecie istnieje porządek, celowość. Istnieje więc byt będący twórcą tego ziemskiego planu.

Czy jednak zawsze fides quaerens intellectum3 jest tą jedyną drogą do prawdziwego zaufania Panu? Czy wiara dziecka jest wiarą, która opiera się na rozumowym poznaniu Boga? Jeśli nie zawsze, to czy tej dziecięcej wierze należy umniejszać?
Błażej Pascal zapisał na skrawku papieru: „OGIEŃ, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, Bóg Jakuba, a nie filozofów i uczonych. Pewność. Pewność. Uczucie. Radość. Pokój..”4. Czy ta wiara filozofa zrodziła się na gruncie jego filozoficznych rozmyślań? Czy były one potrzebne, by móc uwierzyć? Wydaje się, że prawdziwa wiara nie wymaga rozumowego zgłębiania, niemniej „dowody na istnienie Boga mogą jednak przygotować człowieka do wiary i pomóc mu stwierdzić, że wiara nie sprzeciwia się rozumowi ludzkiemu”5

W pierwszym rozdziale nie poruszono kwestii wiary objawionej. Skoncentrowano uwagę przede wszystkim na ukazaniu religijnej natury człowieka oraz na pokazaniu, że wiara w Boga nie stoi w opozycji do nauki.

Julia Kaliszewska

1 Katechizm Kościoła Katolickiego, rozdział I, punkt I, paragraf 27.
2 Tamże, punkt II, paragraf 31.
3 Łac. fides quaerens intellectum- wiara poszukująca zrozumienia
4 T. Płużański, Pascal, Wiedza Powszechna, Warszawa 1974, s. 28.
5 Katechizm Kościoła Katolickiego, rozdział I, punkt II, paragraf 35.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz